تبلیغات

پیچک

اُکسین «oxin92» - راه تشخیص فعل مرکب از ساده( با تشکر از گروه ادبیات لارستان)
اُکسین «oxin92»
اُکسین به معنای رشد و بزرگ شدن است و در زمان عیلامیان شهری آباد و پر سکنه بوده است (نام قدیم اهواز).

       در کتاب های زبان فارسی راه های تشخیص فعل ساده از مرکب را شامل گسترش پذیری و نقش پذیری نحوی مطرح کرده اند، اما در کنار این دو راه، راه های دیگری نیز برای تشخیص آن ها وجود دارد.

معیار معنایی

       با توجه به این معیار ابتدا به فعل جمله دقت می کنیم، اگر در معنای اصلی خود به کار رفته شده باشد، ساده واگر درغیر از معنی اصلی خود به کاررفته باشد،مرکب گویند.

مانند: آب دریا به طرف ساحل پیش آمد.(ساده)       

دیروز حادثه ای برای من پیش آمد.(مرکب)

       در جمله ی اول فعل«آمدن» در معنای اصلی خود به کار رفته، پس ساده است؛ و بهتر است که بین پیش و آمد، فاصله ی میان کلمه ای رعایت شود. اما در مثال دوم فعل «آمدن» در معنای اصلی خود به کار نرفته و معنی جدیدی یا جزء غیر صرفی به خود گرفته، از این رو مرکب است و بهتر می نماید که فاصله میان کلمه ای بین دو جزء آن از بین برود.

معیار جانشینی

       با این معیار اگر بتوانیم به جای جزء غیر صرفی فعل، واژه ی دیگری در همان حوزه ی معنایی بگذاریم و معنی و مفهوم جمله تغییر نکند، فعل ساده اما اگر نتوانیم در همان حوزه ی معنایی واژه ای جایگزین جزء غیر مصرفی کنیم، فعل مرکب می باشد.

مانند:    آب دریا به طرف ساحل پیش آمد.(ساده)       

دیروز حادثه ای برای من پیش آمد.(مرکب)

       در مثال اول می توانیم به جای جزء غیر صرفی یعنی «پیش» واژه ی دیگری چون « بالا» و «جلو» بگذاریم، ضمن این که در معنای جمله نیز تغییری رخ نخواهد داد. اما در مثال دوم به جای جزء غیر صرفی، نمی توان واژه دیگری قرار داد که با فعل «آمدن» معنی رخ داد و حادثه را بدهد. بنابراین فعل جمله ی دوم مرکب است.

معیارآوایی

       با این معیار نیز می توان مرز میان فعل ساده و مرکب را مشخص نمود و آن دقت در جای مکث بین جزء غیر صرفی فعل با فعل می باشد. بدین معنی که اگر ضمن خواندن جمله یک مکث بالقوه بین جزء صرفی فعل داشته باشیم، فعل ساده و اگر نداشته باشیم فعل مرکب است. مانند:   

من او را سال ها دوست داشتم. (مرکب)        

من در این روستا دوست داشتم. (ساده)

       در جمله ی اول مکث و درنگی میان«دوست و داشتم» صورت نمی گیرد، پس فعل مرکب است اما در مثال دوم بالقوه مکثی خفیف میان «دوست و داشتم» دارد، بنابراین فعل ساده می باشد.

مفعول پذیری

       یکی دیگر از راه های تشخیص فعل ساده از مرکب، حضور مفعول در جمله است. البته این روش مخصوص جملات غیر اسنادی است، چرا که جملات اسنادی چهار جزیی لزوماً دارای مفعول هستند، ضمن این که فعلشان معمولاً ساده می باشد. مثال:

من او را دوست دارم (مرکب)                    

من در این شهر دوست دارم (ساده)

       جمله اول دارای مفعول می باشد، پس جزء غیر صرفی جزء فعل مرکب است، اما جمله ی دوم، دارای مفعول نیست و جزء غیر صرفی، مفعول جمله به حساب می آید.


لطفا به ادامه ی مطلب بروید 

       روش های مذکور برای تشخیص افعال، غیر از افعال ربطی و غیر اسنادی قابل توجه است.

چرا که افعال ربطی معمولاً به شکل ساده یا در نهایت به شکل پیشوندی به کار می روند و یا گونه ای دیگر از کاربردشان به صورت افعال کمکی است که در این صورت دیگر فعل ربطی به حساب نمی آیند.

روش تشخیص افعال اسنادی به گونه ای دیگر غیر از افعال معمولی و عادی زبان است.افعال اسنادی که گاه اسنادی و گاه غیر اسنادی هستند، عبارتند از: « کردن ـ نمودن ـ ساختن ـ گرداندن» ؛ زمانی که بتوان افعال این گروه را جایگزین یکی دیگر از افعال این گروه نمود فعل ساده خواهد بود و جمله اسنادی چهارجزئی است. مانند: من او را از این مسأله آگاه کردم. (نمودم، ساختم،گرداندم) .

       اما اگر نتوان همه ی افعال هم گروهشان را جایگزین سازیم، دیگر جمله اسنادی نیست. مانند: من روی شاهنامه تحقیق کردم. انجام کاری است و جمله سه جزیی مفعولی می باشد. مثال دیگر: من او را آگاه ساختم. ( نمودم، کردم و گرداندم)

جمله چهار جزیی مفعولی ـ مسندی است و فعل ساختم ساده می باشد. اما اگر بگوییم: من خانه ای را ساختم  (بنا کردن) جمله سه جزیی مفعولی است.

چون مصدر«کردن» از پرکاربردترین مصدرهای زبان فارسی است و این فعل به صورت های مختلف به کار

می رود، راه های تشخیص ساده از مرکب بودنش جداگانه ذکر می شود.

1. اگر بتوان هم گروه هایش را جانشین آن سازیم، این فعل ساده و جمله چهارجزیی  مفعولی ـ مسندی می باشد.

2. اگر به معنای «انجام کار» باشد، دیگر فعل اسنادی نیست و جمله ی سه جزیی مفعولی می سازد؛ همان طور که مثال آن قبلاً ذکر شد.

3. اگر این فعل نه اسنادی باشد و نه به معنای «انجام کار» به شرط آن که مفعول در جمله حاضر باشد « مرکب» است. مانند:

من داستان شاهنامه را مطالعه کردم. (مرکب)

من روی بخشی از شاهنامه تحقیق کردم. (ساده)

       افعال اسنادی دیگری چون « یافتن،پنداشتن، دیدن، گفتن و ...» نیزگاه اسنادی و گاه غیر اسنادی هستند. راه تشخیص اسنادی و غیر اسنادی بودنشان به این صورت است که اگر نتوانستم جمله را تبدیل به یک جمله ی سه جریی مسندی کنیم، این افعال و جملات چهار جزیی را می سازند اما اگر نتوانیم فعل غیر اسنادی است.

مثال: « من او را عاقل دیدم» که می توان گفت: « او عاقل است» جمله چهار جزیی و اسنادی می باشد. اما اگر بگوییم: « من ستارگان را در آسمان دیدم.»

جمله دیگر اسنادی نیست زیرا نمی توان گفت : « ستارگان آسمان است»

پس فعل جمله ی مذکور غیر اسنادی و سه جزیی مفعولی می باشد.

       نکته ی دیگر که در باب اجزای اصلی جمله با توجه به فعل به نظر می آید. این است که اولاً راه تشخیص اجزای جمله « فعل» می باشد. تنها دقت و توجه به فعل می تواند بسیاری از سوالات ما را در باب جمله، اجزای جمله و نقش های واژه ها در جمله مشخص سازد؛ چرا که ملاک ثابتی برای ساخت فعل و حضورش در جمله وجود ندارد. پس باید موقعیت فعلی« فعل» را در جمله سنجید. مثلاً افعال ناگذر، گذرا به مسند، گذرا به متمم، گذرا به مفعول، هرگاه با علامت سببی ساز، متعدی گردند به ترتیب به یک جزء دیگر نیاز پیدا خواهند کرد. مثلاً اگر دو جزیی اند سه جزیی و اگر سه جزیی اند چهارجزیی می شوند.

       نکته ی دیگری که در مورد فعل، لازم و ضروری به نظر می رسد. این که افعال دو وجهی را نباید با فعلی که در موقعیت های مختلف تغییر معنا می دهد یکی گرفت؛ چرا که افعال دو وجهی دارای یک معنی در همه ی کاربردها هستند و همیشه یک واژه اند . اما افعال دیگری مانند: « گرفتن، بریدن و... » با تغییر معنای خود ، یک واژه ی دیگر با معنی دیگر می شود.

       با توجه به این که یکی از مباحث مهم کتاب های زبان فارسی دوره متوسطه بحث فعل مرکب است و هنوز هم بسیاری از دستـور نویسان، نتوانسته اند به خـوبی از عهده ی حل آن برآیند ، روش های مذکـور تا اندازه ای می تواند ساختمان بسیاری از افعال زبان را مشخص نماید: هر چند که درباره ی فعل مرکب نظر های بسیار متنوعی وجود دارد و بسیاری از دستورنویسان و زبان شناسان ایرانی و اروپایی در باب آن، سخن ها گفته اند، اما نظر واحد و متقن در باب فعل مرکب در دست نیست. برخی کثرت فعل مرکب را در زبان بنا بر وسعت دایره ی زبان ، بیش تر از افعال ساده می دانند و برخی دیگر می گویند تعداد افعال مرکب زبان زیاد نیست و اکثر افعال زبان ساده اند.

 





نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :

یکشنبه 1 شهریور 1394 :: نویسنده : گروه ادبیات
پنجشنبه 26 مهر 1397 08:20 ق.ظ
I am curious to find out what blog platform you are utilizing?

I'm experiencing some small security issues with my latest blog and I would like to
find something more risk-free. Do you have any solutions?
سه شنبه 24 مهر 1397 04:27 ق.ظ
Pretty nice post. I just stumbled upon your weblog and wanted to say that I've really enjoyed browsing your
blog posts. In any case I'll be subscribing to your feed and
I hope you write again very soon!
دوشنبه 23 مهر 1397 11:28 ق.ظ
Ԝhɑt's ᥙр friends, іts impressive paragraph ⲟn the topic of tutoringand cօmpletely defined, ҝeep іt uр all the time.
دوشنبه 23 مهر 1397 12:54 ق.ظ
Hi there to every one, the contents present at this web page
are really amazing for people experience, well, keep up the good work fellows.
دوشنبه 23 مهر 1397 12:50 ق.ظ
Hello! This is kind of off topic but I need some guidance from an established blog.
Is it very hard to set up your own blog? I'm not very
techincal but I can figure things out pretty fast.
I'm thinking about making my own but I'm not sure where
to start. Do you have any ideas or suggestions?
Cheers
دوشنبه 23 مهر 1397 12:48 ق.ظ
I feel that is one of the most vital info for me. And i'm glad studying your article.
But want to observation on few general things, The web site taste is ideal,
the articles is in reality nice : D. Excellent job, cheers
دوشنبه 23 مهر 1397 12:38 ق.ظ
Appreciate this post. Let me try it out.
دوشنبه 23 مهر 1397 12:18 ق.ظ
Excellent post. I was checking continuously this weblog and I am impressed!
Extremely useful info specially the ultimate part :) I maintain such info a lot.
I was looking for this particular info for a long time. Thank you and good luck.
دوشنبه 23 مهر 1397 12:18 ق.ظ
Wonderful post! We will be linking to this great content
on our website. Keep up the good writing.
دوشنبه 23 مهر 1397 12:14 ق.ظ
Hey! This is my 1st comment here so I just wanted to give a quick shout out and tell you I genuinely
enjoy reading through your blog posts. Can you recommend any other blogs/websites/forums that cover the same subjects?
Thanks a ton!
یکشنبه 22 مهر 1397 05:19 ب.ظ
You actually make it seem so easy with your presentation but
I find this matter to be really something which I think I would
never understand. It seems too complicated and extremely broad
for me. I'm looking forward for your next post, I will try to get the hang of it!
جمعه 20 مهر 1397 08:41 ب.ظ
I used to be able to find good advice from your blog posts.
جمعه 20 مهر 1397 03:42 ق.ظ

Nicely put, Kudos.
levitra prices cheap 20mg levitra levitra without a doctor prescription buy levitra levitra without a doctor prescription buy generic levitra levitra without a doctor prescription levitra 10 mg kopen levitra online vardenafil
جمعه 13 مهر 1397 06:49 ب.ظ
I every time used to study article in news papers but now as I am a user
of net thus from now I am using net for posts, thanks
to web.
سه شنبه 10 مهر 1397 03:59 ب.ظ

Very good knowledge. Thanks a lot.
cialis professional yohimbe click now buy cialis brand cialis generico in farmacia cialis daily reviews cialis cuantos mg hay how to purchase cialis on line cialis 5 mg brand cialis generic achat cialis en europe cialis baratos compran uk
یکشنبه 8 مهر 1397 10:13 ق.ظ

Nicely put, Appreciate it.
prices for cialis 50mg cilas if a woman takes a mans cialis discount cialis cialis para que sirve no prescription cialis cheap cialis side effects cialis prices brand cialis generic cialis para que sirve
پنجشنبه 5 مهر 1397 05:21 ب.ظ
Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to
my blog that automatically tweet my newest twitter updates.
I've been looking for a plug-in like this for quite some
time and was hoping maybe you would have some experience
with something like this. Please let me know if you
run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.
پنجشنبه 5 مهر 1397 01:58 ب.ظ
Hello I am so grateful I found your blog, I really found you by error, while I was browsing on Aol
for something else, Anyhow I am here now and would
just like to say cheers for a remarkable post and a all round enjoyable
blog (I also love the theme/design), I don't have time to read it all at the minute but I have saved it and also added your RSS feeds, so when I have
time I will be back to read a lot more, Please do
keep up the fantastic job.
یکشنبه 1 مهر 1397 07:25 ق.ظ
I’m compiling my latest list. I’m sorry there hasn’t been any recent updates.
I’ve had some problems building the list along the way. I’ll talk more about that
at a later date.
پنجشنبه 29 شهریور 1397 12:25 ق.ظ

Thanks a lot, Ample posts.

we choice free trial of cialis cialis tablets australia buy cialis online legal cialis 20mg preis cf cialis uk next day cialis tablets effetti del cialis tadalafil generic get cheap cialis cialis in sconto
پنجشنبه 15 شهریور 1397 11:54 ق.ظ

Cheers. Valuable information!
cialis 5mg billiger purchase once a day cialis cialis online deutschland cialis online canadian discount cialis cialis 5mg generic low dose cialis does cialis cause gout can i take cialis and ecstasy cost of cialis per pill
چهارشنبه 14 شهریور 1397 03:23 ق.ظ

You definitely made the point.
canada online pharmacies surrey canada pharmacies online prescriptions canadian pharcharmy online24 canada online pharmacy drugstore online north west pharmacy canada drugs for sale in uk aarp recommended canadian online pharmacies canadian pharmacy canada drugs
سه شنبه 13 شهریور 1397 08:12 ق.ظ

Valuable facts. Thanks.
buy price viagra pharmacy usa online kamagra where can you buy viagra over the counter buy viagra without prescription uk get viagra no prescription buy viagra online from canada how buy viagra online i want to buy viagra online how to buy viagra without seeing a doctor
دوشنبه 22 مرداد 1397 09:02 ب.ظ

Point clearly used..
where to buy cialis in ontario prezzo cialis a buon mercato cialis rckenschmerzen cialis coupons ou trouver cialis sur le net cialis pills cialis tadalafil online i recommend cialis generico cialis online precios cialis peru
دوشنبه 7 خرداد 1397 07:35 ق.ظ

Thanks a lot, Helpful information!
tadalafil 20mg acheter cialis kamagra acheter cialis kamagra cialis 5mg billiger cialis great britain we like it safe cheap cialis tadalafilo usa cialis online brand cialis nl buy cheap cialis in uk
جمعه 7 اردیبهشت 1397 10:32 ب.ظ

You said it very well..
cialis 30 day trial coupon price cialis wal mart pharmacy precios cialis peru cialis pills in singapore calis cialis billig cialis canada on line dose size of cialis cialis rezeptfrei cialis baratos compran uk
سه شنبه 4 اردیبهشت 1397 02:20 ب.ظ

Regards, I like it!
viagra pharmacy viagra cheap viagra buy pharmacy online is it illegal to buy viagra online usa online pharmacy buy viagra brand online buy viagra onlines viagra can you purchase viagra online buy viagra online online viagra cheap levitra
شنبه 18 فروردین 1397 05:59 ق.ظ

Incredible many of superb knowledge!
cialis savings card cialis et insomni cialis prices achat cialis en itali cialis venta a domicilio buy name brand cialis on line click now cialis from canada precios cialis peru when will generic cialis be available cialis wir preise
شنبه 4 فروردین 1397 04:50 ق.ظ

Great facts, Cheers.
free cialis look here cialis cheap canada cialis with 2 days delivery buy cialis online cheapest cialis qualitat cialis tadalafil online generic cialis 20mg uk rx cialis para comprar cost of cialis cvs bulk cialis
دوشنبه 28 اسفند 1396 10:16 ق.ظ

Wow lots of good facts.
buy cialis uk no prescription tadalafil 20 mg cialis bula ou trouver cialis sur le net compare prices cialis uk buy cialis sample pack cialis 5 mg schweiz cialis purchasing ou acheter du cialis pas cher order a sample of cialis
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30
درباره وبلاگ


با سلام
وبلاگ حاضر با تلاش جمعی از همکاران ادبیات استان خوزستان راه اندازی شده است . تلاش ما بر این است که جریانی آرام ولی همیشگی با همدلی و صمیمیت ایجادنماییم و این کار گوشه ای از این حضور سبزدوستان و شیفتگان علم به تشنگان ادب می باشد.
تماس با ما 09163045783
oxin92@yahoo.com
زیر مجمعه های این وبلاگ ( شکرستان)(اخبار)(علمی آموزشی)(نمونه سوال)می باشند
zahednamazi@mihanmail.com

مدیر وبلاگ : گروه ادبیات
نویسندگان
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :

آپلود نامحدود عکس و فایل

آپلود عکس

 

دریافت کد آپلود سنتر

امکانات جانبی